Wiki · chuachien.com
Cẩm nang về chùa chiền Việt Nam theo vùng: chùa Bắc Bộ, chùa Huế và miền Trung, chùa Nam Bộ, chùa Khmer, chùa người Hoa; kiến trúc chữ Đinh, chữ Công, gác chuông, tháp mộ, vườn tháp; văn bia, chuông cổ, mộc bản; đời sống trong chùa; cách tham quan chùa có hiểu biết và chuyện chùa với làng Việt.
Mở app Chùa ChiềnChùa Việt 3D — đi, ngồi, lạy cùng người thật›
Chùa Bắc Bộ
Chùa Bút Tháp (Ninh Phúc tự, Bắc Ninh) giữ gần trọn mặt bằng thế kỷ 17: Phật điện chữ Công, hành lang bao quanh, cầu đá, tháp gỗ Cửu phẩm và tháp đá Báo Nghiêm.
Chùa Bắc Bộ
Chùa Tây Phương (Sùng Phúc tự, Hà Nội) có ba toà song song kiểu chữ Tam, mỗi toà mái chồng diêm hai tầng tám đầu đao, dựng bằng gạch trần, gỗ và đá ong cuối thế
Chùa Bắc Bộ
Chùa Thầy (Thiên Phúc tự, Hà Nội) gắn với thiền sư Từ Đạo Hạnh thời Lý; có thuỷ đình múa rối giữa hồ Long Trì, hai cầu có mái và hang động trên núi Sài Sơn.
Chùa Bắc Bộ
Chùa Phật Tích (Vạn Phúc tự, Bắc Ninh) gắn với ngọn tháp lớn dựng năm 1057 thời Lý Thánh Tông; nay tháp không còn, chỉ còn nền móng, gạch khắc niên hiệu, tượng
Chùa Bắc Bộ
Chùa Mía (Sùng Nghiêm tự) ở làng cổ Đường Lâm, Hà Nội, được tu sửa lớn thế kỷ 17 nhờ bà chúa Mía; chùa dựng bằng đá ong của làng, nằm cạnh đình Đông Sàng.
Chùa Bắc Bộ
Chùa Đậu Thường Tín (Hà Nội) thờ Pháp Vũ và giữ nhục thân hai thiền sư Vũ Khắc Minh, Vũ Khắc Trường thế kỷ 17, phủ sơn ta, được tu bổ đầu những năm 2000.
Chùa Bắc Bộ
Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc tự, Hải Phòng) là nơi tổ Trúc Lâm Huyền Quang viên tịch năm 1334 và Nguyễn Trãi ẩn cư; đi chùa, giếng Ngọc, Thạch Bàn và đền Kiếp Bạ
Chùa Bắc Bộ
Chùa Bút Tháp (Ninh Phúc tự, Bắc Ninh) giữ gần trọn mặt bằng thế kỷ 17: Phật điện chữ Công, hành lang bao quanh, cầu đá, tháp gỗ Cửu phẩm và tháp đá Báo Nghiêm.
Chùa Bắc Bộ
Chùa Tây Phương (Sùng Phúc tự, Hà Nội) có ba toà song song kiểu chữ Tam, mỗi toà mái chồng diêm hai tầng tám đầu đao, dựng bằng gạch trần, gỗ và đá ong cuối thế
Chùa Bắc Bộ
Chùa Thầy (Thiên Phúc tự, Hà Nội) gắn với thiền sư Từ Đạo Hạnh thời Lý; có thuỷ đình múa rối giữa hồ Long Trì, hai cầu có mái và hang động trên núi Sài Sơn.
Chùa Huế & miền Trung
Chùa Từ Hiếu do thiền sư Nhất Định lập năm 1843 để phụng dưỡng mẹ, được vua Tự Đức ban tên; có hồ bán nguyệt, rừng thông và khu mộ thái giám triều Nguyễn.
Chùa Huế & miền Trung
Chùa Từ Đàm gốc là am Ấn Tông do thiền sư Tử Dung lập cuối thế kỷ 17, đổi tên năm 1841 vì kiêng huý; là trụ sở An Nam Phật học hội thập niên 1930.
Chùa Huế & miền Trung
Chùa Báo Quốc do thiền sư Giác Phong khai sơn, được chúa Nguyễn Phúc Khoát ban biển năm 1747; dưới đồi có giếng Hàm Long, từ thế kỷ 20 là nơi đào tạo tăng ni.
Chùa Nam Bộ & chùa người Hoa
Chùa Giác Viên cạnh Đầm Sen là chùa cổ dòng Lâm Tế giữ khoảng 150 pho tượng gỗ và nhiều hoành phi thế kỷ 19, mẫu chùa Nam Bộ ba dãy nhà theo bố cục chữ Tam.
Chùa Nam Bộ & chùa người Hoa
Chùa Vĩnh Tràng ở Mỹ Tho (nay thuộc Đồng Tháp) có mặt tiền vòm cuốn kiểu Âu phủ khảm sành sứ, bên trong vẫn là chánh điện gỗ Lâm Tế, nhờ trùng tu đầu thế kỷ 20.
Chùa Nam Bộ & chùa người Hoa
Chùa Tây An ở chân núi Sam, Châu Đốc, An Giang dựng khoảng năm 1847; mái vòm kiểu Ấn có từ đợt xây lại giữa thế kỷ 20, bên trong là chánh điện Bắc tông nhiều tư
Chùa Khmer Nam Bộ
Chùa Dơi là chùa Khmer Mahatup ở Sóc Trăng cũ, nay thuộc TP Cần Thơ, nổi tiếng với đàn dơi quạ trên cây cổ thụ. Nên đến chiều muộn, đi khẽ, không flash.
Chùa Khmer Nam Bộ
Chùa Chén Kiểu là chùa Khmer Sà Lôn ở Sóc Trăng cũ, nay TP Cần Thơ; tường, cột phủ chén đĩa sứ. Theo lời kể, bà con góp chén vỡ khi dựng lại chùa.
Chùa Khmer Nam Bộ
Chùa Kh'leang ở trung tâm Sóc Trăng cũ, nay TP Cần Thơ, lập thế kỷ 16 theo tư liệu chùa, chánh điện trùng tu đầu thế kỷ 20, là nơi đặt trường Pali cho sư sãi.
Kiến trúc chùa Việt
Chùa Việt gọi mặt bằng theo hình chữ Hán: chữ Đinh, chữ Công, chữ Tam, nội công ngoại quốc. Nhìn kiểu bố cục là đoán được thời dựng, quy mô và vùng miền.
Kiến trúc chùa Việt
Phật điện chùa Bắc Bộ chia ba lớp: tiền đường để lễ, thiêu hương đốt hương, thượng điện đặt tượng. Càng vào càng cao và tối, để giữ tượng và tạo chiều sâu.
Kiến trúc chùa Việt
Thượng điện chùa Bắc Bộ xếp tượng theo bậc: Tam Thế, A Di Đà tam tôn, Thích Ca, Di Lặc, Ngọc Hoàng, Cửu Long; cách nhận ra từng hàng bằng mũ, con vật, tư thế.
Tháp chùa & vườn tháp
Tháp chùa Việt có bốn loại chính: tháp Phật, tháp xá lợi, tháp mộ và tháp chuông, thêm tháp cốt ở chùa Khmer. Nhìn vị trí, cửa và kích thước là phân biệt được.
Tháp chùa & vườn tháp
Tháp chùa hay có 3, 5, 7, 9 tầng vì số lẻ là số dương, nhưng đó không phải luật: tháp Phổ Minh có 14 tầng. Cách đọc đế, thân, chóp và bốn vật liệu dựng tháp.
Tháp chùa & vườn tháp
Vườn tháp là nơi an táng các đời sư trụ trì. Bài chỉ cách đọc tên trên khám tháp: pháp danh, pháp hiệu, công thức huý thượng hạ và bài kệ truyền thừa.
Di sản trong chùa
Văn bia chùa ghi việc dựng chùa, người góp tiền ruộng, giao ước của làng. Nhìn trán bia, thân bia, đọc niên hiệu ở lạc khoản là biết bia khắc năm nào.
Di sản trong chùa
Bia hậu Phật ghi việc một người cúng tiền, ruộng cho chùa để được làng và nhà chùa cúng giỗ hằng năm. Tục thịnh thế kỷ 17–18, là tư liệu quý về kinh tế làng.
Di sản trong chùa
Bia Sùng Thiện Diên Linh dựng năm 1121 ở chùa Long Đọi Sơn, núi Đọi (nay thuộc Ninh Bình), ghi việc vua Lý Nhân Tông dựng tháp. Một trong số ít bia thời Lý còn
Đời sống tự viện
Tăng ni chùa Bắc tông thức khoảng 3 giờ 30–4 giờ, công phu khuya, quá đường trước ngọ, chấp tác, công phu chiều rồi chỉ tịnh lúc 21–22 giờ. Bảng giờ và khác biệ
Đời sống tự viện
Quá đường là bữa thọ trai có nghi thức của tăng ni: vào trai đường theo hạ lạp, đọc kệ cúng dường, xuất sanh, quán năm điều rồi ăn im lặng, thường trước giờ ngọ
Đời sống tự viện
Người xuất gia ở chùa Việt thường đi từ chú tiểu học việc, thọ mười giới sa di, rồi đủ 20 tuổi thọ giới cụ túc thành tỳ kheo; ni giới thêm hai năm thức xoa ma n
Tham quan chùa có hiểu biết
Chùa thờ Phật và có sư tu, đình thờ Thành hoàng làng, đền thờ thần hay người có công, miếu nhỏ thờ thần, phủ thờ Mẫu, quán của Đạo giáo. Bảng so sánh nhanh.
Tham quan chùa có hiểu biết
Chùa và tự là một, thiền viện chuyên tu thiền, tịnh xá thuộc hệ phái Khất sĩ, tịnh thất là cơ sở nhỏ, tổ đình là chùa gốc của một dòng. Đọc tên đoán được hệ phá
Tham quan chùa có hiểu biết
Chùa cổ có tên nôm theo làng hay đặc điểm và tên chữ Hán khắc trên biển, bia. Bảng tên chữ của các chùa hay gặp và cách tra tên chữ để đọc bia, tìm sử liệu.
Chùa và làng Việt
Câu tục ngữ nói ba lớp sở hữu: đất thuộc quyền nhà vua, chùa là tài sản chung của làng, cảnh trí là của Phật. Làng dựng chùa, giữ ruộng Tam bảo và mời sư về trô
Chùa và làng Việt
Chùa làng do dân làng dựng và nuôi, quốc tự do triều đình lập và cấp ruộng, chùa tư gia do một dòng họ quyền quý lập. Văn bia, tượng hậu cho biết chùa thuộc loạ
Chùa và làng Việt
Tiền Phật hậu Thần là kiểu chùa phía trước thờ Phật, phía sau thờ Thần, Thánh của làng: Tứ Pháp mây mưa sấm chớp, các thiền sư thời Lý thành Thánh, anh hùng đượ